Androgeny a Twoja skóra: czym są i jak wpływają na wydzielanie sebum?

Krótka odpowiedź: androgeny to grupa hormonów wytwarzanych zarówno przez mężczyzn, jak i kobiety. Najbardziej znane to testosteron i DHT. W skórze pobudzają gruczoły łojowe do produkcji większej ilości sebum. Więcej sebum to większe ryzyko zatkania porów, a więc i pojawienia się pryszczy. To, jak bardzo odczujesz ich wpływ, zależy przede wszystkim od wrażliwości twoich gruczołów łojowych.

Jeśli szukasz informacji o cerze z niedoskonałościami, co chwilę trafiasz na słowo „androgeny”. Pojawia się przy pryszczach hormonalnych, PCOS, tabletkach antykoncepcyjnych i mięcie zielonej. Ale czym właściwie są androgeny? Skąd się biorą? I dlaczego u niektórych osób ich wpływ na skórę jest dużo bardziej widoczny? W tym artykule przyjrzymy się im bliżej — prostym językiem. Żebyś wiedział, co dzieje się w twojej skórze.

Czym są androgeny?

Hormony to posłańcy w twoim organizmie. Powstają w jednym miejscu, przemieszczają się z krwią i przekazują sygnał gdzie indziej. Androgeny to grupa hormonów. Odpowiadają między innymi za cechy pojawiające się w okresie dojrzewania, takie jak owłosienie ciała i niższy głos. Wpływają też na pracę gruczołów łojowych.

Androgeny często nazywa się „męskimi hormonami”, ale to nie do końca trafne. Kobiety również je wytwarzają, tylko w mniejszych ilościach. I też ich potrzebują — między innymi dla kości, mięśni i libido.

Najważniejsze androgeny

Androgenów jest kilka. Dla twojej skóry najważniejsze są:

U mężczyzn testosteron powstaje głównie w jądrach. U kobiet androgeny wytwarzają jajniki, a także — tak jak u mężczyzn — nadnercza: dwa niewielkie gruczoły znajdujące się nad nerkami. Nadnercza produkują przede wszystkim DHEA i DHEA-S. To słabe androgeny, ale twój organizm może przekształcić je w silniejsze.

Jak androgeny działają w twojej skórze

W skórze znajdują się gruczoły łojowe. To małe gruczoły połączone z mieszkami włosowymi. Wytwarzają sebum — tłustą warstwę, która pomaga utrzymać skórę elastyczną i ją chroni. Na gruczołach łojowych są swoiste „zamki”, do których pasują androgeny. Nazywamy je receptorami. Gdy androgen przyłączy się do receptora, gruczoł łojowy dostaje sygnał, by się powiększyć i produkować więcej sebum.

Co ciekawe, twoja skóra też bierze w tym udział. Znajduje się w niej enzym o nazwie 5-alfa-reduktaza, który przekształca testosteron w DHT. A DHT znacznie lepiej pasuje do receptorów gruczołów łojowych. Skóra częściowo sama wytwarza więc najsilniejszy androgen — dokładnie tam, gdzie on działa.

Im więcej sebum, tym większe ryzyko, że wraz z martwymi komórkami skóry zatka por. A od zatkanego poru zaczyna się pryszcz. Jeśli chcesz zobaczyć ten proces krok po kroku, przeczytaj Pryszcze a twoja skóra od wewnątrz.

Androgeny a twoje włosy

Androgeny wpływają nie tylko na sebum, lecz także na włosy. W okresie dojrzewania odpowiadają za pojawienie się owłosienia ciała, a u mężczyzn również zarostu. Jednocześnie DHT może działać odwrotnie na włosy na głowie. U osób wrażliwych na jego działanie włosy na czubku głowy i przy skroniach stopniowo się przerzedzają. To łysienie androgenowe.

Tu również chodzi przede wszystkim o wrażliwość i predyspozycje. Hormony są te same, ale każdy mieszek włosowy reaguje inaczej. Dlatego ktoś może mieć gęsty zarost, a jednocześnie coraz rzadsze włosy na głowie.

Dlaczego u jednych widać ten wpływ bardziej niż u innych

To chyba najważniejsza rzecz, którą warto zrozumieć. Wiele osób z pryszczami ma prawidłowy poziom androgenów we krwi, a mimo to cerę z niedoskonałościami. Jak to możliwe?

Odpowiedź tkwi we wrażliwości. U jednej osoby gruczoły łojowe reagują bardzo silnie na prawidłową ilość androgenów, a u innej prawie wcale. Zależy to między innymi od tego:

• Ile receptorów mają twoje gruczoły łojowe. Więcej receptorów oznacza silniejszą reakcję.
• Jak aktywny jest enzym w twojej skórze. Jeśli skóra wytwarza dużo DHT, gruczoły łojowe dostają silniejszy sygnał.
• Jakie masz predyspozycje. Tę wrażliwość częściowo dziedziczysz po rodzicach.

Dwie osoby z dokładnie takimi samymi wynikami badań krwi mogą więc mieć zupełnie inną cerę. To wyjaśnia też, dlaczego u wielu osób z pryszczami badania krwi nie wykazują niczego nietypowego.

Kiedy poziom androgenów się zmienia

Poziom androgenów nie pozostaje taki sam przez całe życie. Zmienia się w tych momentach, co często widać też na skórze:

• Dojrzewanie. Organizm nagle zaczyna wytwarzać znacznie więcej androgenów. Dlatego niemal u każdego pojawiają się wtedy pryszcze.
• Cykl miesiączkowy. W tygodniu przed miesiączką poziom hormonów żeńskich spada, podczas gdy poziom androgenów pozostaje mniej więcej taki sam. Ich względny wpływ staje się więc większy.
• Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych. Standardowe tabletki antykoncepcyjne ograniczają działanie androgenów. Gdy przestajesz je przyjmować, ten hamulec znika.
• Menopauza. Poziom estrogenu spada szybciej niż poziom androgenów, przez co ich wpływ znów staje się większy.
• PCOS. Przy tym schorzeniu jajniki wytwarzają więcej androgenów niż zwykle.

Więcej o cyklu, tabletkach antykoncepcyjnych i menopauzie przeczytasz w artykule Pryszcze hormonalne: jak hormony wpływają na twoją skórę.

Co jeszcze wpływa na twoje androgeny

Oprócz dużych zmian znaczenie mają też codzienne czynniki:

• Stres. Pod wpływem stresu nadnercza wytwarzają więcej hormonów stresu, ale też więcej DHEA. Dlatego wiele osób zauważa więcej niedoskonałości w intensywnych okresach.
• Sen. Zbyt krótki lub słabej jakości sen zaburza rytm hormonalny.
• Cukry proste. Badania sugerują, że duża ilość cukrów prostych może, za pośrednictwem insuliny, pobudzać produkcję androgenów i sebum. Związek ten nie jest jeszcze do końca jasny i nie dotyczy każdego.
• Środki stosowane na siłowni. Sterydy anaboliczne, testosteron i niektóre „boostery testosteronu” lub suplementy z DHEA podnoszą poziom androgenów, a często także zwiększają produkcję sebum.

Jak może pomóc lekarz

Masz rzeczywiście za wysoki poziom androgenów albo twoja skóra reaguje na nie bardzo silnie? Wtedy może pomóc lekarz, na przykład przepisując wspomniane wcześniej tabletki antykoncepcyjne. Są też leki, które przeciwdziałają działaniu androgenów. Możesz je dostać wyłącznie od lekarza rodzinnego lub dermatologa, po odpowiedniej diagnostyce.

Zastanawiasz się, czy masz za wysoki poziom androgenów? Na przykład dlatego, że po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych twoja skóra mocno się zmieniła albo przyjmujesz suplementy dla osób trenujących? Porozmawiaj z lekarzem rodzinnym. W razie potrzeby skieruje cię na badania krwi.

Składniki potrzebne do wytwarzania hormonów

Twój organizm sam wytwarza hormony ze składników, które czerpie z pożywienia. Kilka z nich odgrywa bezpośrednią rolę:

Cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu testosteronu we krwi. Cynk pomaga również w zachowaniu zdrowej skóry. Znajdziesz go w mięsie, rybach, serach, orzechach i pieczywie pełnoziarnistym.

Witamina B5, czyli kwas pantotenowy, przyczynia się do prawidłowej syntezy i metabolizmu hormonów steroidowych, witaminy D i niektórych neuroprzekaźników. Niewielkie ilości znajdziesz w niemal wszystkim, co jesz.

Jest jeszcze spearmint, czyli mięta zielona. Interesuje naukowców, ponieważ w niewielkich badaniach zaobserwowano spadek poziomu testosteronu u kobiet, które piły herbatę z mięty zielonej dwa razy dziennie. Więcej przeczytasz w artykule Mięta zielona a cera z niedoskonałościami: co wiemy do tej pory?

Jak wpisuje się w to Clear+

Clear+ łączy właśnie te trzy składniki: cynk, witaminę B5 i miętę zieloną — w tym 500 mg witaminy B5 i 200 mg ekstraktu z mięty zielonej w dziennej porcji. Zawiera też witaminę A i sześć innych składników. Dwie kapsułki dziennie, a ilość każdego składnika znajdziesz na etykiecie. Clear+ jest wegański, pochodzi z Holandii, a każdą partię bada Eurofins.

Ponieważ androgeny działają każdego dnia, ważne jest, żeby przyjmować Clear+ codziennie — zarówno wtedy, gdy twoja skóra ma się dobrze, jak i w gorszych tygodniach. Oceń efekty po około 90 dniach, a potem po prostu stosuj go dalej, jeśli ci odpowiada. Nie łącz go z innym suplementem zawierającym cynk, na przykład multiwitaminą. O tym, dlaczego każdy ze składników znalazł się w Clear+, przeczytasz w artykule Co zawiera Clear+ i skąd takie dawki?

Próbowałam już wielu rzeczy … Nigdy nie piszę opinii, ale to naprawdę pomaga. Już po kilku tygodniach zobaczyłam efekty.

Joelle K.

Często zadawane pytania

Czym są androgeny?

To grupa hormonów wytwarzanych przez mężczyzn i kobiety, do której należą między innymi testosteron i DHT. Odpowiadają między innymi za owłosienie ciała i pobudzają gruczoły łojowe do produkcji sebum.

Czy kobiety też mają androgeny?

Tak. U kobiet androgeny powstają w jajnikach i nadnerczach, ale w mniejszych ilościach niż u mężczyzn.

Czym jest DHT?

DHT to dihydrotestosteron. Jest najsilniejszą formą testosteronu. Twoja skóra częściowo sama go wytwarza dzięki enzymowi o nazwie 5-alfa-reduktaza.

Czy mogę zbadać poziom androgenów?

Tak, lekarz rodzinny może zlecić badanie krwi. Zwykle robi to tylko wtedy, gdy występują też inne objawy, takie jak nieregularny cykl lub nadmierne owłosienie. U wielu osób z pryszczami wyniki są prawidłowe, ponieważ duże znaczenie ma przede wszystkim wrażliwość skóry.

Czy tłusta cera zawsze ma związek z hormonami?

Nie zawsze. Znaczenie mają też twoje predyspozycje, pogoda, stres i produkty, których używasz. Skóra myta zbyt często lub zbyt intensywnie może wręcz wydawać się bardziej tłusta. Androgeny są jednak jednym z głównych powodów, dla których jedna skóra produkuje więcej sebum niż inna.

Czy dieta może wpływać na poziom androgenów?

W pewnym stopniu. Twój organizm wytwarza hormony ze składników dostarczanych z jedzeniem, takich jak cynk i witamina B5. Dobrym punktem wyjścia jest urozmaicona dieta z niewielką ilością cukrów prostych.

Czy boostery testosteronu powodują pryszcze?

Środki podnoszące poziom androgenów, takie jak sterydy anaboliczne, testosteron i niektóre suplementy z DHEA, często powodują przetłuszczanie się skóry i więcej pryszczy. Jeśli masz wątpliwości dotyczące suplementu dla osób trenujących, zapytaj lekarza rodzinnego lub farmaceutę.

Co jeśli Clear+ nie spełni moich oczekiwań?

Otrzymasz zwrot pieniędzy. Przy pierwszym zamówieniu stosuj Clear+ codziennie przez 90 dni, a następnie zgłoś się do nas w ciągu 10 dni. Odeślij wszystkie saszetki, a zwrócimy ci kwotę zakupu pomniejszoną o koszt etykiety zwrotnej. Wszystkie warunki znajdziesz w naszej polityce zwrotów.

Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje porady medycznej. Jeśli masz nasilone problemy ze skórą lub cyklem miesiączkowym, skontaktuj się z lekarzem rodzinnym. Clear+ jest suplementem diety. Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej, zbilansowanej diety ani zdrowego trybu życia.